.

Αφιερώνεται στους λίγους που έχουν το προνόμιο και το κουράγιο να μένουν στις ρίζες τους και να φυλάγουν τις πατρογονικές τους Θερμοπύλες για να έχουν το δικαίωμα οι πολλοί να λένε πως έχουν χωριό, πως έχουν καταγωγή και κληρονομιά   (Λάζαρος Παπαϊωάννου)

Επαρχία  Βοΐου

Η Επαρχία Βοΐου καλύπτει το νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού και πήρε το όνομα της από το ομώνυμο βουνό, που εκτείνεται κατά μήκος των συνόρων της με τον νομό Καστοριάς. Στις ανατολικές υπώρειες αυτού του βουνού ήταν κτισμένη η αρχαία πόλη Βοιός, που οι κάτοικοι της, καθώς και όλοι όσοι κατοικούσαν τη γύρω περιοχή ήταν Δωριείς, που διακρίνονταν για τη σωματική ρώμη, την καρτερία, την τόλμη και την πολεμική τους τέχνη. Οι σκληροτράχηλοι αυτοί ορεσίβιοι δέσποζαν με την παρουσία τους σ’ένα μεγάλο τμήμα του ελλαδικού χώρου.

 

Σ’αυτούς έχουν τις ρίζες τους οι περισσότεροι απ’τους σημερινούς κατοίκους της Επαρχίας κι απ’αυτούς πήρε το όνομα του και το βουνό Βόιο. Μέχρι το 1926 η περιοχή της Επαρχίας νοτίως του ποταμού Αλιάκμονα ονομαζόταν Ανασελίτσα, με κέντρο διοικητικό τη Νεάπολη και οικονομικό και πνευματικό το Τσοτύλι. Από ανασκαφές που έγιναν σε διάφορα μέρη του Βοΐου, αλλά και από αντικείμενα που ξέθαψε το υνί του γεωργού, καταμαρτυρείται η αλήθεια ότι εδώ από τα πανάρχαια χρόνια έζησαν άνθρωποι, που είχαν στις φλέβες τους αίμα Ελληνικό. Τέτοια αντικείμενα, αδιάσειστες μαρτυρίες, βρέθηκαν στις Λικνάδες και στη Λεύκη, στο Αξιόκαστρο, στο Μπουφάρι και στην Απιδέα, στο Σιανίστι και στη Βοδορίνα και ακόμη νοτιότερα στη Βουχωρίνα και στη θέση «Τσαπουρνιά» της Κορυφής.

 

Τα ευρήματα αυτά είναι αντιπροσωπευτικά του βίου των Ελλήνων όλων των εποχών, από τους προϊστορικούς, μέχρι και τους τελευταίους βυζαντινούς χρόνους. Αυτή η περιοχή ανήκε στην αρχαία Ελίμεια (χώρα του μυθικού Ελίμου), που περιλάμβανε, εκτός από το Βόιο, τον νομό Γρεβενών και το μεγαλύτερο τμήμα της επαρχίας Κοζάνης.

Η θέση του χωριού

Η Κορυφή απέχει 72 χιλιόμετρα από την Κοζάνη και 28 χιλιόμετρα από τα Γρεβενά. Στο 67ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Κοζάνης – Ιωαννίνων υπάρχει διασταύρωση στα αριστερά, που οδηγεί προς το χωριό. Περνά μέσα από πλούσια βλάστηση, ανεβαίνει σε υψόμετρο πάνω από τα χίλια μέτρα και στο 5ο χιλιόμετρο βρίσκει το χωριό, απλωμένο στις μεσημβρινές πλάγιες του βουνού, αντικριστά στον χιονισμένο Σμόλικα και τη Βασιλίτσα και στις άλλες πευκόφυτες ή γκρίζες κορυφές της Πίνδου.

 

Βαθιές χαράδρες και μυρόβλητα φαράγγια ξεκινούν απ’ τα ψηλά, για να απολήξουν στο ποτάμι της Πραμόριτσας, που σ’ ένα τόξο από τα νοτιοδυτικά ξεδιπλώνει τις μαιανδρώδεις πτυχές του. Το τμήμα που στεφανώνει το ποτάμι είναι απότομα επικλινές, ενώ βράχοι εμπλουτίζουν τη γραφικότητα του τοπίου. Ανάμεσα σε αυτούς τους βράχους (μπιστιριές) προβάλουν αγέρωχοι και σκυθρωποί η Δρακομπλή (οπλή, πάτημα του δράκου), του Ζιώρα η μπιστιριά, η Τσουρτσούλα με την κωνική της κορυφή και πιο πέρα προς τη θέση «Γκλάρος» του Ντάλλα η μπιστιριά και το Μπιστιρούλι. Η συνολική έκταση της κτηματικής περιοχής του χωριού ανέρχεται σε 17 τ. χλμ.

Τοπωνύμια

Τα διάφορα τμήματα της περιοχής αναγνωρίζονται με ξεχωριστά τοπωνύμια. Τα τοπωνύμια αυτά δημιουργήθηκαν απ’ τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του χωριού κι έχουν την προέλευση τους στην ιστορία, τη μορφή, τη σύσταση ή τη χρήση του εδάφους, στη θέση του τόπου κ.λ.π. Τα σπουδαιότερα απ’ αυτά είναι:

 

Μπάρα. Παραποτάμια περιοχή με λιμνάζοντα ύδατα.

 

Κάμπος. Τόπος ομαλός και πεδινός.

 

Σμίξη. Συμβολή παραποτάμων της Πραμόριτσας.

 

Βίγλα. Φυλάκιο, παρατηρητήριο (από το Λατινικό Vigilia).

 

Πλάγια. Τόπος επικλινής κι απότομος.

 

Κ’λούρια. Διαδοχικές καμπές του εδάφους και της κοίτης του ποταμού.

 

Κουρί Μοιραλιώτικο. Δάσος απαγορευμένο, στα σύνορα της περιοχής Χρυσαυγής (Μοιραλής)

 

Τζιούγκρα Ράχη. Από το όνομα του Τζιούγκρα. Υπάρχει και Τζιούγκρα βρύση.

 

Κοκκινόισσες. Κυριαρχεί εδώ και το κοκκινόχωμα.

 

Λειβάδια. Χορτότοπος μέσα σε βαθύ ρέμα.

 

Μπίσινος. Τόπος πίσω από το χωριό (εν-πίσω, εμπισινός, Μπίσινος).

 

Νικόλα Πηγάδι. Από το όνομα του κατασκευαστή του.

 

Παζαρόστρατα. Δρόμος που ακολουθούσαν, όσοι από τα ορεινότερα χωριά κατέβαιναν στην εβδομαδιαία αγορά του Τσοτυλίου.

 

Πεθαμένος. Εδώ ήταν το πρώτο νεκροταφείο του χωριού.

 

Παλιοχώρι. Η περιοχή του παλιού χωριού Βελίτσκου.

 

Κούτσουρα. Τόπος με πολλά θαμνώδη φυτά βελανιδιάς.

 

Τσέρος. Κυριαρχεί εδώ το είδος βελανιδιάς “τσέρος”.

 

Γάβρος. Από το ομώνυμο μικρό άκαρπο δέντρο.

 

Βρουκόλακας. Περιοχή δασοσκεπής και άγρια, όπου δηλαδή η φαντασία τοποθέτησε την ύπαρξη βρυκόλακα.

 

Γκλάρος. Τόπος κατάλληλος για κλαδονομή, για κλάρο.

 

Κλεφτοπήγαδο. Βρύση μέσα σε βαθιά χαράδρα, απ’ όπου υδρεύονταν οι κλέφτες.

 

Μακρινά. Απομακρυσμένη περιοχή, στα σύνορα Κυδωνιών και Κριμινίου.

 

Σιώποτος. Από τη συνεχή ροή νερού, που υπάρχει εδώ.

 

Παλιούρια. Άλλοτε η περιοχή αυτή σκεπαζόταν από παλιούς θάμνους, παλιούρια.

 

Ζιώτα Δέντρα. Συστάδα αιωνόβιων δέντρων του Ζιώτα.

 

Πανωβράκια. Πάνω βράχια.

 

Λυκουμούσ’. Τόπος, πέρασμα των λύκων.

 

Ζαφείρως Γκορτσιά. Υπήρχε κάποτε εδώ μεγάλη αχλαδιά κάποιας Ζαφείρως.

 

Λευτοκαρυά. Κυριαρχεί εδώ το ομώνυμο φυτό.

 

Δραγασιά. Εδώ ήταν το παρατηρητήριο του δραγάτη, που φύλαγε τ’ αμπέλια.

 

Αμπέλια. Ο κυρίως αμπελότοπος του χωριού.

 

Βαρκά. Τόπος υγρός και χλοερός.

 

Τσαπουρνιά. Από το ομώνυμο φυτό.

 

 

Συντεταγμένες : Γεωγραφικό Πλάτος: 40*11'35.32"Β Μήκος : 21*13'57.18" A